Inovasi Lembar Kerja Unplugged Coding terhadap Literasi Sains Anak Usia Dini pada Tema Pengelolaan Kebersihan Lingkungan

Authors

  • Tesya Veronica Rabbana Universitas Negeri Surabaya , Indonesia
  • Kartika Rinakit Adhe Universitas Negeri Surabaya , Indonesia
  • Dhian Gowinda Luh Safitri Universitas Negeri Surabaya , Indonesia
  • Nurhenti Dorlina Simatupang Universitas Negeri Surabaya , Indonesia

DOI:

https://doi.org/10.37985/global.v2i1.113

Keywords:

science literacy, early childhood, unplugged coding, worksheet, Environmental Hygiene Management

Abstract

Penelitian ini bertujuan untuk mengembangkan media pembelajaran berupa Lembar Kerja Anak (LKA) berbasis unplugged coding dengan tema Pengelolaan Kebersihan Lingkungan guna meningkatkan kemampuan literasi sains anak usia dini. Model pengembangan yang digunakan adalah ADDIE, yang mencakup tahapan Analyze, Design, Development, Implementation, dan Evaluation. Lembar kerja dirancang berdasarkan teori pembelajaran Bruner, dengan mengintegrasikan tahap enaktif, ikonik, dan simbolik, serta memuat aktivitas hands-on yang kontekstual dan menyenangkan. Validasi dilakukan oleh dua validator ahli (ahli materi dan ahli media), dan hasil penilaian menunjukkan persentase kelayakan sebesar 100% pada kedua aspek, sehingga LKA dinyatakan sangat layak. Uji validitas menunjukkan bahwa seluruh indikator bernilai valid (Rhitung > Rtabel), dan uji reliabilitas menghasilkan nilai α sebesar 0,966 yang menunjukkan konsistensi instrumen sangat tinggi. Hasil implementasi menunjukkan bahwa anak menunjukkan antusiasme tinggi, mampu mengeksplorasi konsep sains, serta memahami pengelolaan sampah melalui kegiatan konkret yang mendukung keterampilan berpikir ilmiah mereka.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Aisyah, E. R., Widayati, S., Ningrum, M. A., & Adhe, K. R. (2024a). Hubungan Persepsi Pengguna Busy Book terhadap Stimulasi Perkembangan Kognitif Berpikir Simbolik Anak usia 5-6 Tahun. EDUKASIA: Jurnal Pendidikan Dan Pembelajaran, 5, 509–522. https://jurnaledukasia.org

Aisyah, S., Ningrum, M. A., Malaikosa, Y. M., & Adhe, K. R. (2024). PENGEMBANGAN MEDIA GAMAKE (GAME PEMADAM KEBAKARAN) UNTUK MENINGKATKAN KETERAMPILAN BERPIKIR KREATIF ANAK USIA 5-6 TAHUN.

Astri Azani, Mislaini Mislaini, Sus Rahma Yuni, & Sahronia Rambe. (2024). Sistem Pendidikan di Thailand. Karakter : Jurnal Riset Ilmu Pendidikan Islam, 2(1), 243–259. https://doi.org/10.61132/karakter.v2i1.424

Bell, T. C., Bell, T., Alexander, J., Freeman, I., & Grimley, M. (2009). Computer Science Unplugged: school students doing real computing without computers. www.cra.org

Branch, R. M. (2009). Instructional design: The ADDIE approach. In Instructional Design: The ADDIE Approach. Springer US. https://doi.org/10.1007/978-0-387-09506-6

Bruner, J. S. (1960). The Process of Education.

Bruner, J. S. (1966). Toward a Theory of Instruction.

Issaramanorose, N., Yakeaw, C., Eambua, M., Janbuala, S., & Nimnuan, P. (2024). The Study of Current Situations Problems and Needs for Science and Mathematics Learning Management for Early Childhood Children in the Central Region of Thailand.

Lee, W. E., & Perdana, A. (2023). Reprint of: Effects of experiential service learning in improving community engagement perception, sustainability awareness, and data analytics competency. Journal of Accounting Education, 63. https://doi.org/10.1016/j.jaccedu.2023.100846

Lestari, F. A., Rinakit Adhe, K., Khotimah, N., & Simatupang, N. D. (2024). Pengaruh Unplugged Coding terhadap Kemampuan Literasi Anak Usia 5-6 Tahun. Jurnal Ilmiah Multidisiplin, 1(2), 13–20. https://global.mardi.id/index.php/global

Liangaumnuay, W., Kangkawisut, T., & Areekul, C. (2024). Innovative Thinking to Develop Science Education in Thailand.

Maisyaroh, D. V., Rinakit Adhe, K., Khotimah, N., & Simatupang, N. D. (2024). ) 2024 | Page 29 from 36 Global. Jurnal Ilmiah Multidisiplin, 1(2), 29–36. https://global.mardi.id/index.php/global

Maneedang, B., & Pansri, A. (2024). ความต้องการจำเป็นของการพัฒนาสมรรถนะครูผู้สอนคณิตศาสตร์ โรงเรียนสังกัดกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดอุตรดิตถ์. INACED2. https://www.firstojs.com/index.php/MBU/article/view/1228

Musfiati, F. D. (2023). Pengaruh Unplugged Coding dalam Meningkatkan Kemampuan Problem Solving Anak Usia 6-7 Tahun di BA Aisyiyah Pagentan. Proceedings Series on Social Sciences & Humanities, 13, 91–95. https://doi.org/10.30595/pssh.v13i.888

Ni, F., & Maulidiyah, E. C. (2020). PENGEMBANGAN BUKU PANDUAN MEMBATIK TERHADAP KEMAMPUAN FISIK MOTORIK HALUS ANAK USIA 5-6 TAHUN (Vol. 1, Issue 2). https://journal.unesa.ac.id/index.php/jt

OECD. (2022). PISA 2022 Results Creative Minds, Creative Schools.

Oktavia, A. R., Rinakit Adhe, K., Khotimah, N., & Simatupang, N. D. (2024). Pengaruh Media Buku Digital Tema Cuaca terhadap Literasi Sains Anak Usia 5-6 Tahun. Jurnal Ilmiah Multidisiplin, 1(2), 21–28. https://global.mardi.id/index.php/global

Piaget, J. (1972). THE PSYCHOLOGY OF THE CHILD.

Raflesia Dabutho Putri, R., Ayatika, S., & Gustina Sari, S. (2025). PERAN LITERASI DINI DALAM PENDIDIKAN ANAK SD UNTUK MEWUJUDKAN INDONESIA EMAS 2045. In Jurnal Penelitian Multidisiplin Terpadu (Vol. 9, Issue 1).

Resiana, R. S., & Hayati, D. (2025). Pengaruh Penggunaan Aplikasi Belajar Anak “Icando” Terhadap Perkembangan Kognitif Anak Usia Dini Dalam Berfikir Simbolik Di TK Darul Fikri. Jurnal Pendidikan Islam Anak Usia Dini ( Anaking ), 3(2), 1–13. https://doi.org/10.37968/anaking.v3i2.704

Risma Aulia. (2025). PERBANDINGAN LITERASI SAINS ANTARA PESERTA DIDIK YANG MENGGUNAKAN KURIKULUM 2013 DENGAN KURIKULUM MERDEKA PADA MATERI EKOLOGI [UNIVERSITAS ISLAM NEGERI SYARIF HIDAYATULLAH]. https://repository.uinjkt.ac.id/dspace/bitstream/123456789/83764/1/Risma%20Aulia_11200161000055_Skripsi%20full%20watermark.pdf

Safitri, D. G. L., Adhe, K. R., Widayanti, M. D., Malaikosa, Y. M. L., & Simatupang, N. D. (2024). INTEGRATING STEM AND PJBL TO PROMOTE ENVIRONMENTAL AWARENESS IN PRESCHOOL (SDG 13).

Satria, D., & Aisyah Zulkifli, N. (2025). Developing Digital Worksheet Based on Project Based Learning Model to Enhance Writing Ability of Junior High School Student. INNOVATIVE: Journal Of Social Science Research, 5, 1400–1414.

Zibar, C., Parisu, L., Sisi, L., & Juwairiyah, A. (2025). Pengembangan Literasi Sains pada Siswa Sekolah Dasar melalui Pembelajaran IPA. Sultra Jurnal Pendidikan Multidisiplin. https://jurnal-unsultra.ac.id/index.php/SJPMD/article/view/880/550

Downloads

Published

23-07-2025

Issue

Section

Articles

Categories

How to Cite

Inovasi Lembar Kerja Unplugged Coding terhadap Literasi Sains Anak Usia Dini pada Tema Pengelolaan Kebersihan Lingkungan (T. V. Rabbana, K. R. Adhe, D. G. Luh Safitri, & N. D. Simatupang , Trans.). (2025). Global: Jurnal Ilmiah Multidisiplin, 2(1), 34-44. https://doi.org/10.37985/global.v2i1.113

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.

Most read articles by the same author(s)